Dieta wysokobiałkowa z nabiałem a utrata masy kostnej podczas odchudzania: randomizowane badanie kontrolowane

• Matthew P Thorpe, Edward H Jacobson, Donald K Layman, Xuming He, Penny M Kris-Etherton, Ellen M Evans; Journal Article, Multicenter Study, Randomized Controlled Trial, Research Support, Non-U.S. Gov't; 2008-Jun; J Nutr

• Tematyka Pracy

  Studium koncentruje się na wpływie diety wysokobiałkowej, wzbogaconej o produkty mleczne, na gęstość mineralną kości (BMD) oraz gospodarkę wapniową u osób z nadwagą w średnim wieku, poddawanych procesowi odchudzania. W centrum uwagi znalazła się kontrowersja dotycząca potencjalnie szkodliwego wpływu takiej diety na kości, rzekomo poprzez podwyższenie wydalania wapnia z moczem.

• Zamierzenie Autorów

  Autorzy zamierzali sprawdzić, czy dieta o wyższej zawartości białka (1.4 g na kg masy ciała dziennie) i zwiększonej liczbie porcji nabiału (trzy dziennie) może, w przeciwieństwie do obaw, chronić utratę masy kostnej w trakcie odchudzania, w porównaniu do standardowej diety odchudzającej z mniejszą ilością białka i nabiału. Celem było rozwianie wątpliwości co do wpływu wysokiego spożycia białka na zdrowie szkieletu.

• O Autorach i Pracy

  Badanie, opublikowane w 2008 roku w czasopiśmie "J Nutr", jest wieloośrodkowym, randomizowanym badaniem kontrolowanym. Zostało ono przeprowadzone przez zespół pod kierownictwem Matthew P. Thorpe’a i sfinansowane ze źródeł niepochodzących z USA. Abstrakt nie zawiera informacji o afiliacjach autorów ani o konkretnej instytucji prowadzącej badanie.

• Istotne Ustalenia

  Potwierdzono, że obie grupy badane (PRO i CARB) straciły zbliżoną ilość masy ciała w ciągu 12 miesięcy – około 10.5% swojej początkowej wagi, co wskazuje na porównywalną skuteczność diet w redukcji wagi. Niemniej jednak, kluczowe różnice ujawniły się w zakresie gęstości mineralnej kości. W grupie stosującej dietę wysokobiałkową z nabiałem (PRO) zaobserwowano istotnie wyższą gęstość kości w porównaniu do grupy kontrolnej (CARB) – o 1.6% w całym ciele, 2.1% w odcinku lędźwiowym kręgosłupa i 1.4% w całkowitym stawie biodrowym.

  Co więcej, mimo że u uczestników grupy PRO stwierdzono wyższe wydalanie wapnia z moczem (co tradycyjnie uznaje się za czynnik ryzyka), to jednocześnie ich spożycie wapnia z dietą było znacząco wyższe. Sugeruje to, że zwiększona podaż wapnia z produktów mlecznych mogła z nadwyżką zrekompensować straty spowodowane jego wydalaniem, co w efekcie doprowadziło do ochrony tkanki kostnej. Istotne jest podkreślenie, że to właśnie wyższe spożycie wapnia, a nie samo białko, wydaje się być kluczowym czynnikiem protekcyjnym.

• Charakterystyka Badania

  W badaniu wzięło udział 130 osób z nadwagą w średnim wieku, w tym 59 mężczyzn. Uczestników losowo przydzielono do dwóch grup: grupa PRO stosowała dietę o wysokiej zawartości białka (1.4 g na kg masy ciała dziennie) z trzema porcjami nabiału, natomiast grupa CARB – dietę standardową (0.8 g białka na kg masy ciała) z dwoma porcjami nabiału. Obie diety były niskoenergetyczne (6276 kJ dla kobiet i 7113 kJ dla mężczyzn). Procedura badawcza trwała 12 miesięcy i składała się z 4-miesięcznej fazy odchudzania oraz 8-miesięcznej fazy utrzymywania wagi.

  Do pomiaru zawartości i gęstości mineralnej kości (BMD) w całym ciele, odcinku lędźwiowym kręgosłupa i całkowitym stawie biodrowym wykorzystano metodę dwuwiązkowej absorpcjometrii rentgenowskiej (DXA). Spożycie pokarmowe oceniano na podstawie 3-dniowych ważonych dzienników żywieniowych. Dodatkowo, u podgrupy 42 uczestników, na początku i po 8 miesiącach, zmierzono wydalanie wapnia z moczem podczas 24-godzinnej zbiórki. Uzyskane dane poddano analizie statystycznej, porównując różnice między grupami.

• **Restrykcje Badawcze

  Ograniczenia są zrozumiałe ze względu na specyfikę badań żywieniowych, które często opierają się na samodzielnie raportowanym spożyciu. Biorąc pod uwagę, że pomiar wydalania wapnia z moczem wykonano tylko u podgrupy (n=42), autorzy piszą: "Urinary calcium was measured using 24-h collection at 0 and 8 mo for a subsample (n = 42)". W kontekście warunków badania, jest to zrozumiałe, gdyż 24-godzinna zbiórka moczu jest procedurą uciążliwą dla uczestników. Niemniej, ogranicza to siłę statystyczną wniosków dotyczących metabolizmu wapnia. Ponadto, badanie nie było zaprojektowane do długoterminowej obserwacji, co uniemożliwia ocenę trwałości efektów w perspektywie lat.

• Znaczenie i Zastosowanie

  Wyniki mają praktyczne znaczenie dla dietetyki klinicznej i zdrowia publicznego. Po pierwsze, obalają mit o jednoznacznie szkodliwym wpływie diet wysokobiałkowych na kości, pod warunkiem odpowiedniej podaży wapnia. Po drugie, dostarczają konkretnych wytycznych żywieniowych dla osób odchudzających się: zwiększenie spożycia nabiału może być skuteczną strategią ochrony gęstości kości podczas redukcji masy ciała. Po trzecie, wyniki można wykorzystać w profilaktyce osteoporozy u osób z grupy ryzyka, sugerując włączenie do diety trzech porcji nabiału dziennie jako elementu diety odchudzającej.

• Pytania Badawcze

  • Czy obserwowana różnica w gęstości kości (BMD) na poziomie 1-2% między grupami jest klinicznie istotna i czy przełoży się na zmniejszenie ryzyka złamań w dłuższej perspektywie czasowej?
  • Jaki jest dokładny mechanizm fizjologiczny, w którym (oryginalny termin naukowy: urinary calcium) wapń wydalany z moczem, mimo zwiększonego poziomu, nie prowadzi do ubytku kości, przy jednoczesnym wzroście jego spożycia?
  • Czy korzyści z diety wysokobiałkowej z nabiałem są jednakowe dla obu płci, biorąc pod uwagę różnice w gospodarce hormonalnej i ryzyku osteoporozy?
  • Jaką rolę w uzyskanych wynikach odegrały inne składniki mleka (np. fosfor, witamina D, białka serwatkowe), a nie tylko zawartość wapnia?
  • W obliczu globalnej debaty o wpływie hodowli bydła na środowisko, czy zalecanie zwiększonego spożycia nabiału jest etycznie i ekologicznie zrównoważoną strategią zdrowia publicznego?

Dane do podsumowania wzięto ze streszczenia.