Naprzemienny post jako metoda restrykcji dietetycznej u ludzi bez nadwagi: wpływ na biomarkery długowieczności

• Am J Clin Nutr, Clinical Trial, Journal Article, 2005-Jan, Leonie K Heilbronn, Steven R Smith, Corby K Martin, Stephen D Anton, Eric Ravussin

• Zagadnienie Badawcze

  Badanie koncentruje się na wpływie naprzemiennego postu (alternate-day fasting) na organizm człowieka, a konkretnie na to, czy ta metoda może być bezpiecznym i skutecznym sposobem na poprawę wskaźników związanych z długowiecznością.

• Założenia Badawcze

  Autorzy postawili sobie za cel sprawdzenie, czy naprzemienny post jest wykonalny u osób bez nadwagi (nonobese humans) i czy prowadzi do poprawy znanych biomarkerów długowieczności (biomarkers of longevity), takich jak poziom insuliny czy tempo metabolizmu.

• Informacje Ogólne

  Badanie opublikowano w styczniu 2005 roku w czasopiśmie "The American Journal of Clinical Nutrition" (Am J Clin Nutr). Jest to badanie kliniczne (Clinical Trial) w formie artykułu (Journal Article). Głównymi autorami są Leonie K. Heilbronn i współpracownicy.

• Konkluzje

  Rezultaty potwierdzają, że naprzemienny post jest wykonalną metodą u osób bez nadwagi, a jego głównym efektem jest wyraźny wzrost utleniania tłuszczów (fat oxidation) – średnio o co najmniej 15 gramów dziennie. Autorzy odnotowali również znaczący spadek stężenia insuliny na czczo (fasting insulin) o 57%, co jest uznawane za korzystny wskaźnik metaboliczny. Mimo tych pozytywnych zmian, uczestnicy badania doświadczali narastającego uczucia głodu w dni postne, które nie malało wraz z upływem czasu. To kluczowe spostrzeżenie sugeruje, że długoterminowe stosowanie tej diety może być trudne do utrzymania. Nie sposób nie zauważyć, że utrata masy ciała (2,5%) i tkanki tłuszczowej (4%) była stosunkowo niewielka w porównaniu do intensywności odczuwanego głodu.

• Design Badawczy

  W badaniu wzięło udział 16 osób bez nadwagi (8 mężczyzn i 8 kobiet), które przez 22 dni stosowały naprzemienny post, czyli co drugi dzień powstrzymywały się od jedzenia. Naukowcy mierzyli szereg parametrów na początku eksperymentu oraz po 21 i 22 dniach, w tym masę ciała, skład ciała (body composition), spoczynkowe tempo metabolizmu (resting metabolic rate, RMR) i wskaźnik oddechowy (respiratory quotient, RQ). Do oceny poziomu głodu używano skal wizualno-analogowych (visual analogue scales) wypełnianych co tydzień.

• Restrykcje Badawcze

  Badanie ma kilka istotnych ograniczeń. Po pierwsze, abstrakt nie podaje informacji o tym, czy grupa kontrolna była stosowana, co utrudnia ocenę, czy efekty są wyłącznie wynikiem postu. Należy zauważyć, że badanie trwało zaledwie 22 dni, co jest bardzo krótkim okresem do oceny długoterminowych skutków zdrowotnych. Ograniczeniem jest również mała liczebność grupy – zaledwie 16 uczestników. Ponadto, autorzy nie opisali, w jaki sposób kontrolowali dietę uczestników w dni, gdy mogli jeść.

• Implikacje Praktyczne

  Wyniki badania mają dwa potencjalne zastosowania. Po pierwsze, w praktyce klinicznej, naprzemienny post mógłby być rozważany jako krótkoterminowa interwencja wspomagająca redukcję masy ciała i poprawę wrażliwości na insulinę u wybranych pacjentów, pod ścisłą kontrolą lekarską. Po drugie, w obszarze badań nad długowiecznością, uzyskane dane dostarczają argumentów za dalszym eksplorowaniem różnych protokołów postu przerywanego (intermittent fasting), ale z modyfikacjami mającymi na celu zmniejszenie odczuwanego głodu, na przykład poprzez dodanie jednego małego posiłku w dniu postu.

• Pytania do Refleksji

  Czy 57-procentowy spadek poziomu insuliny na czczo, obserwowany przy jednoczesnym braku zmian poziomu glukozy, jest zjawiskiem wyłącznie pozytywnym, czy może wskazywać na adaptację metaboliczną organizmu do okresowego głodu? Jakie mechanizmy psychologiczne i fizjologiczne odpowiadają za to, że uczucie głodu podczas postu nie maleje, a wręcz narasta, co stoi w sprzeczności z hipotezą, że organizm "przyzwyczaja się" do restrykcji? Czy etycznie uzasadnione jest promowanie diety, która – jak sugerują wyniki – może być skuteczna metabolicznie, ale jednocześnie powoduje znaczny dyskomfort psychiczny u zdrowych osób?

Materiał ten powstał tylko na podstawie dostępnego abstraktu z badania.