Porównanie wpływu diety bogatej w ziemniaki i diety bogatej w strączki na kontrolę glikemii u osób z insulinoopornością: randomizowane badanie równoważności

• Autorzy, PublicationTypes, publicationDate, publisherName - Candia J Rebello, Robbie A Beyl, Frank L Greenway, Kelly C Atteberry, Kristin K Hoddy, John P Kirwan; Randomized Controlled Trial, Journal Article, Equivalence Trial; 2022-Dec; J Med Food

• Zagadnienie Badawcze - Głównym tematem badania jest porównanie wpływu dwóch rodzajów diet o niskiej gęstości energetycznej (1 kcal/g) – jednej bogatej w ziemniaki, a drugiej w strączki – na kontrolę poziomu cukru we krwi u osób z insulinoopornością.

• Zamierzenie Autorów - Celem autorów było sprawdzenie, czy dieta bogata w ziemniaki i dieta bogata w strączki wywołują równoważne efekty w zakresie kontroli glikemii u uczestników z insulinoopornością. Postawiono hipotezę, że obie diety będą działać podobnie.

• O Autorach i Pracy - Badanie zostało opublikowane w 2022 roku w czasopiśmie J Med Food. Jest to randomizowane badanie kliniczne z grupą kontrolną (Randomized Controlled Trial), zaprojektowane jako badanie równoważności (Equivalence Trial). Autorami są Candia J Rebello, Robbie A Beyl, Frank L Greenway, Kelly C Atteberry, Kristin K Hoddy oraz John P Kirwan.

• Wyniki Analizy - Raport wykazał, że równoważność między dwiema dietami w zakresie pola pod krzywą dla stężenia glukozy w surowicy (area under the curve for serum glucose) została osiągnięta w granicach ±10%, jednak samo obniżenie poziomu glukozy w stosunku do wartości wyjściowych nie było statystycznie istotne. Co więcej, w grupie stosującej dietę strączkową zaobserwowano istotne statystycznie obniżenie poziomu insuliny (pole pod krzywą odpowiedzi: -2136.3 ± 955.5 mg/[dL∙min], P = .03) oraz wskaźnika insulinooporności HOMA-IR (-1.4 ± 0.6, P = .02) w porównaniu z wartościami wyjściowymi. Analizy zgodne z intencją leczenia (ITT) i analizy osób, które ukończyły badanie (completer) dały podobne wyniki, z tą różnicą, że w grupie ziemniaczanej również odnotowano redukcję HOMA-IR (-1.3 ± 0.6, P < .05). Przestrzeganie zaleceń dietetycznych było wysokie i wynosiło 87-88%. W obu grupach nastąpiła znacząca utrata masy ciała (ziemniaki: -5.6% ± 0.6%; strączki: -4.1% ± 0.6%, P < .001), bez istotnej różnicy między grupami. Tym samym, raport konkluduje, że diety o niskiej gęstości energetycznej, zarówno ziemniaczana, jak i strączkowa, były równie skuteczne w zmniejszaniu insulinooporności i promowaniu utraty wagi u osób z zaburzoną kontrolą poziomu cukru we krwi.

• Założenia Metodologiczne - Badanie trwało 8 tygodni i miało charakter kontrolowanego żywienia (controlled feeding study) z randomizacją i równoległymi grupami. Uczestnikami było 36 osób w wieku 18-60 lat, ze wskaźnikiem masy ciała (BMI) od 25 do 40 kg/m², u których zdiagnozowano insulinooporność na podstawie wskaźnika HOMA-IR >2. Uczestnicy zostali losowo przydzieleni do jednej z dwóch grup dietetycznych: diety ziemniaczanej lub diety strączkowej. Obie diety miały niską gęstość energetyczną (1 kcal/g) i były zbilansowane pod względem makroskładników: 50-55% węglowodanów, 30-35% tłuszczu i 15-20% białka. Na początku i po 8 tygodniach mierzono masę ciała oraz przeprowadzano mieszany test tolerancji posiłkowej (mixed meal tolerance test). Do analizy danych wykorzystano zarówno analizę zgodną z intencją leczenia (ITT), jak i analizę osób, które ukończyły badanie (completer). Autorzy z góry określili, że równoważność będzie uznana, jeśli średnia zmiana stężenia glukozy w diecie ziemniaczanej będzie mieścić się w granicach ±20% zmiany obserwowanej w diecie strączkowej.

• Wady Metodologiczne - Badanie ma pewne ograniczenia, które należy wziąć pod uwagę. Przede wszystkim, jak sami autorzy piszą: "Equivalence between the two diets in the area under the curve for serum glucose was attained within ±10%, but the reduction from baseline was not statistically significant." Oznacza to, że choć diety były równoważne, to żadna z nich nie doprowadziła do istotnego statystycznie obniżenia poziomu glukozy w porównaniu z wartością wyjściową. Należy również zauważyć, że badanie przeprowadzono na stosunkowo małej grupie 36 uczestników, co może ograniczać możliwość uogólniania wyników na szerszą populację. Ograniczeniem jest również fakt, że w analizie ITT i completer zaobserwowano rozbieżność w przypadku wpływu diety ziemniaczanej na HOMA-IR, co może wskazywać na pewną wrażliwość wyników na przyjętą metodę analizy.

• Znaczenie i Zastosowanie - Wyniki tego badania mają istotne praktyczne znaczenie. Po pierwsze, w dziedzinie dietetyki klinicznej, wyniki wskazują, że ziemniaki, często wykluczane z diet dla osób z insulinoopornością, mogą być włączone do jadłospisu, o ile są spożywane w ramach diety o niskiej gęstości energetycznej. Po drugie, dla osób zmagających się z nadwagą i insulinoopornością, badanie dostarcza dowodów na to, że obie diety (ziemniaczana i strączkowa) mogą być równie skutecznym narzędziem do redukcji masy ciała i poprawy wrażliwości na insulinę, co daje większy wybór w planowaniu posiłków. Po trzecie, w kontekście zdrowia publicznego, wyniki te mogą pomóc w opracowywaniu bardziej zróżnicowanych i akceptowalnych społecznie zaleceń żywieniowych dla osób z zaburzeniami metabolizmu glukozy.

• Tematy do Rozważenia - 1. Czy fakt, że redukcja poziomu glukozy nie była statystycznie istotna, podważa praktyczne znaczenie kliniczne uzyskanej równoważności między dietami? 2. Biorąc pod uwagę, że w badaniu stosowano ściśle kontrolowane diety, w jaki sposób można by przełożyć te wyniki na rzeczywiste, mniej kontrolowane warunki żywieniowe? 3. Jakie mechanizmy fizjologiczne, poza gęstością energetyczną, mogły przyczynić się do podobnego wpływu ziemniaków i strączków na insulinooporność i utratę wagi? 4. Czy różnica w obniżeniu masy ciała (5.6% vs 4.1%), choć nieistotna statystycznie, może mieć znaczenie kliniczne w dłuższej perspektywie, zwłaszcza w kontekście indywidualizacji zaleceń dietetycznych?

Na podstawie abstraktu.