Spożycie masła i olejów roślinnych a ryzyko zgonu: prospektywne badanie kohortowe

• Yu Zhang, Katia S Chadaideh, Yanping Li, Yuhan Li, Xiao Gu, Yuxi Liu, Marta Guasch-Ferré, Eric B Rimm, Frank B Hu, Walter C Willett, Meir J Stampfer, Dong D Wang, Journal Article, 2025-05-01, JAMA Intern Med

• Zagadnienie Badawcze: Badanie koncentruje się na związku między spożyciem masła a olejów roślinnych oraz ryzykiem zgonu z różnych przyczyn, co jest tematem, który wcześniej przynosił sprzeczne wyniki.

• Cel Pracy: Autorzy postawili sobie za cel zbadanie, jak spożycie masła i olejów roślinnych wpływa na ryzyko zgonu ogółem oraz zgonu spowodowanego konkretnymi chorobami, takimi jak nowotwory i choroby układu krążenia, w populacji dorosłych Amerykanów.

• Dane o Publikacji: Praca autorstwa Yu Zhang i współpracowników, opublikowana 1 maja 2025 roku przez wydawcę JAMA Intern Med, jest prospektywnym badaniem kohortowym.

• Najważniejsze Wnioski: Analiza wykazała, że najwyższe spożycie masła wiązało się z 15% wyższym ryzykiem zgonu ogółem w porównaniu z najniższym spożyciem. Z kolei najwyższe spożycie całkowitych olejów roślinnych, w porównaniu z najniższym, było związane z 16% niższym ryzykiem zgonu ogółem. Szczególnie ważne wydaje się to, że wyższe spożycie oleju rzepakowego, sojowego i oliwy z oliwek wiązało się z niższym ryzykiem zgonu ogółem, a każdy wzrost spożycia olejów roślinnych o 10 gramów dziennie obniżał ryzyko zgonu z powodu nowotworów o 11% i z powodu chorób układu krążenia o 6%. Co więcej, zastąpienie 10 gramów masła odpowiednią ilością olejów roślinnych szacunkowo obniżało ryzyko zgonu ogółem o 17%.

• Charakterystyka Badania: Badanie objęło 221 054 dorosłych z trzech dużych kohort, a okres obserwacji wynosił do 33 lat. Dietę oceniano co 4 lata za pomocą zwalidowanych kwestionariuszy częstotliwości spożycia żywności, a zgony identyfikowano przez National Death Index.

• Mankamenty Badania: Należy zauważyć, że abstrakt nie zawiera bezpośrednich informacji na temat ograniczeń metodologicznych, jednak można wnioskować o potencjalnych mankamentach na podstawie charakteru badania. Autorzy piszą: "After adjusting for potential confounders", co sugeruje, że mimo korekty, nie można wykluczyć wpływu niezmierzonych czynników zakłócających. Ograniczeniem jest również to, że dieta była oceniana na podstawie deklaracji uczestników, co może obarczać wyniki błędem pomiaru.

• Znaczenie i Zastosowanie: Wyniki te mają bezpośrednie przełożenie na zalecenia dietetyczne, wskazując, że zastąpienie masła olejami roślinnymi, takimi jak oliwa z oliwek, olej rzepakowy czy sojowy, może znacząco przyczynić się do zmniejszenia ryzyka przedwczesnej śmierci.

• Wątki do Przemyślenia: Czy mechanizm biologiczny, przez który masło zwiększa śmiertelność, jest głównie związany z zawartością nasyconych kwasów tłuszczowych, czy też z innymi składnikami, które nie były brane pod uwagę w analizie? Biorąc pod uwagę, że badanie opierało się na deklaracjach uczestników co do spożycia, jak bardzo wyniki mogą być zniekształcone przez niedokładne przypominanie sobie spożytych produktów? Czy w świetle tych wyników, globalne strategie żywieniowe powinny kłaść większy nacisk na promowanie olejów roślinnych kosztem masła, czy też indywidualne uwarunkowania genetyczne mogą zmieniać te zależności?

Podsumowanie bazuje tylko na abstrakcie.